Toerisme en recreatie is duurzamer, meer divers, groener en rijker aan cultuurhistorie
In het voorbije jaar zijn er diverse realisaties opgeleverd die bijdragen aan een bruisende en aantrekkelijke gemeente in een krachtige, groene regio waar ruimte is voor wonen, werken en recreëren. Dit doen we vooral samen met de ondernemers. In 2025 is een succesvol symposium georganiseerd voor toeristisch-recreatieve ondernemers en ondernemers uit de binnenstad. Het symposium heeft geleid tot nieuwe netwerken, meer onderlinge samenwerking en een gedeeld besef van het belang van een integrale aanpak van toerisme en economie.
In 2025 hebben we gewerkt aan de zichtbaarheid van ons gevarieerd aanbod van recreatieve voorzieningen, zoals de heruitgave van de toeristische informatiegids ‘Dit is Weert’ en de stadsplattegrond met bezienswaardigheden (scheurblok). Daarnaast is de brandingsstrategie Midden-Limburg als toeristische regio in samenwerking met Limburg Marketing gestart. Doel van deze strategie is het versterken van de herkenbaarheid en positionering van de regio, zowel nationaal als internationaal. De strategie vormt een basis voor gezamenlijke marketing, productontwikkeling en samenwerking tussen Midden-Limburgse gemeenten, ondernemers en organisaties in de vrijetijdseconomie. Onderdeel van de samenwerking is ook de ontwikkeling dataportaal Vrijetijdseconomie Limburg geweest. Dit portaal heeft als doel om actuele, betrouwbare en gedeelde data beschikbaar te stellen over toerisme en recreatie, zoals bezoekersstromen, verblijfsrecreatie, bestedingen en trends voor beleidsontwikkeling, monitoring en evaluatie en biedt zowel gemeenten als ondernemers beter inzicht in de prestaties en ontwikkelkansen van de vrijetijdseconomie in onze Provincie.
Ook in het veld hebben we diverse projecten gerealiseerd, zoals de toeristentrein. De toeristentrein reed vanaf De Weerterbergen via het IJzeren Man-gebied en het Blauwe Meertje naar de binnenstad en retour met ruim 1.000 gasten die gebruik maakten van deze gratis dienst gedurende 12 weken. Daarnaast is ruim 90 kilometer aan nieuwe en hernieuwde wandelroutes gerealiseerd aan Weerterzijde van het UNESCO Mens- en Biosfeergebied KempenBroek. De routes versterken de recreatieve beleefbaarheid van het gebied en sluiten met wandelwissels aan op bestaande regionale en grensoverschrijdende netwerken. Om het recreatieve aanbod en de profilering naar de toekomst toe verder voort te zetten is in 2025 de aanvraag toegekend bij de Regio Deal voor zes toeristisch-recreatieve projecten: gravel- en mountainbikeroutes (1), programmacoördinator Regio Deal Recreatie (2), project “Erfgoed Vertelt” (3), doorontwikkeling destinatiemanagement- en merkstrategie (4), Limburgse Natuurparels (5) en Toeristische Overstappunten (6). Deze projecten richten zich op kwaliteitsverbetering, duurzaamheid en versterking van het toeristisch aanbod in de regio.
Groenvoorzieningen voldoen aan de kwaliteitsniveaus
De kwaliteit van het groen en de bomen in de stedelijke omgeving staat onder druk als gevolg van klimaatextremen (verdroging, wateroverlast), toenemende ruimtedruk, veroudering van de inrichting, toenemende plagen en ziektes bij bomen en planten en milieueffecten. Deze impact zien we terug in de conditie en de kwaliteit van de groenvoorzieningen. In 2025 zijn de inrichtingsplannen opgesteld voor het vervangen van plantsoenen, deze zijn eind 2025 in uitvoering gegaan.
Om het beheer en onderhoud van de openbare ruimte de komende jaren te laten voldoen aan de gewenste beeldkwaliteit is het integraal onderhoudscontract voor groenvoorziening opnieuw aanbesteed.
Klimaatbestendiger en waterrobuust
Als gemeente wordt het goede voorbeeld gegeven in de aanpak van de gevolgen van klimaatverandering en dit wordt samen met inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) partners gedaan, zoals ook vastgelegd is in het gemeentelijke rioleringsplan. Bij ontwikkeling van nieuwe woongebieden en bij grootschalige renovatieprojecten richten we de stedelijke omgeving en de dorpen klimaatbestendig in door ruimte te maken voor bomen, planten en voorzieningen voor hemelwateropvang. In 2025 is Biest fase 1 afgewerkt en is gestart met Biest fase 2 en is Moesel fase 1 verder uitgevoerd met meer ruimte voor groen en het afkoppelen van het hemelwater.
Een extra impuls krijgt het ontstenen en vergroenen van de openbare ruimte bij grootschalige reconstructies, op schoolpleinen van onze basisscholen en er wordt ingezet op de verduurzaming van bedrijventerreinen. Daarnaast is het project groenblauwe revolutie schoolpleinen in Leuken gestart en zijn we met IKC Swartbroek in gesprek. Voor de verduurzaming van bedrijventerreinen hebben we in 2025 middelen aangevraagd en toegekend gekregen vanuit de Regio Deal.
Om de bewustwording en kennis bij inwoners en bedrijven te vergroten, wordt veel waarde gehecht aan de inzet van het NMC. Dit centrum is complementair aan het reguliere onderwijs en brengt jongeren van basisschool tot en met voortgezet onderwijs kennis bij over thema's als natuur, klimaat, voedsel, energie en duurzaamheid en is daarmee complementair aan het reguliere onderwijs. Daarnaast vormt het centrum een thuisbasis voor groene verenigingen, bezoekers en recreanten. Het centrum professionaliseert verder en besteedt aandacht aan de dynamiek van de inhoudelijke thema’s op het vlak van duurzaamheid, biodiversiteit, klimaat en de informatiebehoefte vanuit de samenleving. In 2025 bezochten ruim 45.000 bezoekers het centrum en is met tal van initiatieven gewerkt aan de zichtbaarheid, de professionaliteit en de vrijwilligerswerking. In 2025 heeft het stichtingsbestuur haar meerjarenstrategie 2026-2030 vastgesteld waarmee zij haar koers verder voor de toekomst heeft uitgestippeld.
Groenere en gezonde leefomgeving
Een groene omgeving is aantrekkelijk en prettig om in te verblijven, nodigt uit tot gezond gedrag, biedt ruimte voor ontmoeting en heeft een positieve invloed op de gezondheid. In 2025 is het Omgevingsprogramma GroenBlauw met bijbehorend meerjareninvesteringsplan vastgesteld. Hierin zijn de uitdagingen voor biodiversiteit en klimaatadaptatie aan elkaar gekoppeld net als de thema's gezondheid en waardecreatie. In het Omgevingsprogramma GroenBlauw zijn de opgaven en ambities vanuit de omgevingsvisie omgezet naar maatregelen en uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Na de vaststelling zijn de belangrijkste opgaven om te voldoen aan de Europese KRW-doelstellingen opgepakt en in voorbereiding gebracht om in 2026 en 2027 tot uitvoering te brengen.
Water en bodem zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen
We geven invulling aan de belangrijkste structurerende keuze, zoals die door stuurgroep NOVEX de Peel is vastgesteld, om water en bodem of nog breder, natuur en natuurlijke systemen leidend te laten zijn. Dit heeft een directe impact op het landgebruik en de beleving van het landschap. Daarom nemen we onze rol bij voorkeur in een gebiedsgerichte aanpak bij de transitie in het landelijk gebied.
De water- en bodemopgaven staan niet op zichzelf. Ze hangen samen met elkaar, maar ook met andere opgaven in de leefomgeving en bij stedelijke ontwikkelingen, zoals uitbreidingsplannen voor wonen en werken. Zo kunnen doelen voor klimaatadaptatie, waterkwaliteit en bodem niet los gezien worden van verstedelijking, woningbouw, landbouw en energievoorziening. Knelpunten zoals in de wijk Boshoven maken duidelijk dat bij ruimtelijke ontwikkelingen de bodemsituatie en het grondwater essentieel zijn in de uitwerking van plannen. Om deze problematiek aan te pakken is in 2025 een grootschalig onderzoek gestart naar de aanleiding en het zoeken naar oplossingen om ervoor te zorgen dat de inwoners hier niet de hinder van wateroverlast ondervinden. Bij de huidige nieuwbouwplannen wordt dit uitvoerig onderzocht om knelpunten naar de toekomst toe te verminderen.
Vermindering van de achteruitgang van de biodiversiteit
Groen en water dragen bij aan een gezonde, duurzame en klimaatbestendige leefomgeving en zijn essentiële elementen voor de biodiversiteit. Met meer fysieke ruimte voor groenblauwe structuren wordt bijgedragen aan biodiversiteitsherstel in het stedelijk gebied en het buitengebied. In 2025 hebben we bijenlinten aangelegd aan de Eindhovenseweg en de Roermondseweg. En hebben we het Interregproject Natuur-Inbouw verder gezet met de concretisering van verschillende demolocaties, buurthuis Fatima, Natuur- en Milieucentrum Weert, de kinderboerderij en het bakhuisje aan de St. Sebastiaanskapelstraat, waarbij we oplossingen bieden voor gebouw bewonende soorten. Als onderdeel van de campagne Heel Weert Observeert zijn inwoners betrokken bij lezingen, bijeenkomsten en activiteiten over biodiversiteit en soorten in onze gemeente.
In 2025 is verder gewerkt aan Soortenmanagementplannen (SMP) om de energietransitie en de stedelijke ontwikkeling ruimte te geven. Daarnaast worden initiatieven gestimuleerd die bijdragen aan het herstel van biodiversiteit zoals aan de Paltrokmolen, park de Weijer en de Padda-expo van het Natuur & Milieucentrum. Met hulp van het lokale leefbaarheidsfonds kunnen deze groene initiatieven worden ondersteund.
Een vitaler landelijk gebied
Het in 2025 vastgestelde Omgevingsprogramma Buitengebied heeft als doel het landelijk gebied vitaal te houden. De focus in het omgevingsprogramma ligt op duurzaamheid, technologische innovaties, uitdagingen met betrekking tot klimaat, milieu en biodiversiteit, veranderend consumptiegedrag en beleidskaders, en het versterken van de unieke landschappelijke identiteit van de regio, met projecten die variëren van natuurbehoud tot circulair ondernemen. Dit programma is de leidraad voor het gesprek met overheden, inwoners, ondernemers en onze (maatschappelijke) partners over de rol en de transitie van het landelijk gebied.
De effecten van de opgaven laten zich ook in de gemeente Weert zien. De recente cijfers laten zien dat de Rijksbeëindigingsregelingen een aanzienlijke impact hebben op het aantal veehouders en dieren in Weert. In 2025 is de veestapel met circa 10% in Weert gekrompen. Daarnaast is nog 10% in voorbereiding/uitvoering. De gevolgen van de landelijke opkoopregelingen hebben een enorme impact op het landelijk gebied, zowel economisch, sociaal als ruimtelijk. Om het leven op en de beleving van het landelijk gebied te verbeteren, wordt naar een gezonde geluid-, geur-, en luchtkwaliteit gestreefd. In 2025 heeft de raad opdracht gegeven om een convenant op te stellen i.v.m. spuitzones en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Dit wordt in 2026 voor besluitvorming voorgelegd aan het college. De provinciale programma’s Blijversaanpak Limburg en Boerenperspectief, die in 2025 zijn opgestart, zetten in om toekomstbestendig te kunnen produceren en in te spelen op het veranderend agrarisch landschap.
Er wordt samengewerkt met de partners binnen PiO Weerterland aan een structuurversterking van Weert, Nederweert en Leudal om uitvoering te geven aan de grotere gebiedsopgaven. In 2025 is de samenwerkingsovereenkomst geëvalueerd en vastgesteld. Deze samenwerking ondersteunt ook het Europese programma voor plattelandsontwikkeling (Leader Weerterland) om de leefbaarheid op het platteland te verbeteren.
Afgelopen jaar heeft het kabinet NOVEX De Peel aangewezen als een van de zestien nationale aandachtsgebieden voor herinrichting. Weert maakt onderdeel uit van het focusgebied. Het doel: een gebied dat in de toekomst zowel ondernemend, natuurlijk als leefbaar is. In NOVEX De Peel bundelen achttien gemeenten, twee provincies, twee waterschappen en het Rijk de krachten, samen met ondernemers en inwoners. Daarnaast heeft de provincie Limburg in 2025 het Limburgs Offensief Stikstof (LOS) vastgesteld. Dit provinciaal programma richt zich op het verlagen van stikstof en het verbeteren van natuur in Limburg. Hierin heeft de Plattelandscoalitie, waarin Weert namens de limburgse peelgemeenten vertegenwoordigd is, een belangrijke adviserende rol. Al deze (boven-)regionale samenwerkingen zijn inmiddels een integraal onderdeel van het Omgevingsprogramma Buitengebied.