Bij de jaarrekening over het boekjaar 2025 zijn onrechtmatigheden geconstateerd die de verantwoordings- en/of rapportagegrens overschrijden. Deze zijn daarom opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Daarnaast zijn onrechtmatigheden vastgesteld die kleiner zijn dan de rapporteringstolerantie en daarmee in totaal geen invloed hebben op het rechtmatigheidsoordeel. Deze zijn wel nader geanalyseerd.
Het totaal van de geconstateerde onrechtmatigheden overschrijdt de tolerantiegrens van 2% van de totale lasten (exclusief dotaties aan de reserves) niet. De omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen, bedragen € 14.128.000. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 4.388.860. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 13.185.000 acceptabel. Dit betreft dan een niet acceptabele onrechtmatigheid van € 943.000.
Naar aanleiding van de geconstateerde onrechtmatigheden zijn procesmaatregelen getroffen dan wel in voorbereiding om herhaling in de toekomst te voorkomen. De onrechtmatigheden zijn besproken met de betrokken medewerkers, met als doel de bewustwording te vergroten.
Er is geen sprake van niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van bepalingen in de wet Fido en bijbehorende regelingen.
Begrotingscriterium
Op de volgende programma’s is sprake van een overschrijding van de lasten:
• Programma 2 Iedereen doet mee: € 1.269.000
• Programma 3 Natuurlijke en landschappelijke kwaliteit: € 2.511.000
• Programma 4 Duurzaam en innovatief ondernemen en leven: € 1.051.000
• Programma 5 Goed ontsloten en verweven met de regio: € 296.000
• programma 6 Bestuur en burgerzaken: € 4.198.000
• programma 10 Overhead: € 3.860.000
De overschrijding op programma 2 wordt gecompenseerd door direct gerelateerde baten van het Rijk. Het betreft twee vergoedingen of voorzieningen die pas na afloop van het boekjaar definitief bekend zijn geworden. De overschrijding op programma 3 betreft het gesloten systeem voor riolering. De overschrijding op programma 4 betreft de grondexploitaties. Deze worden slechts eenmaal per jaar, bij de jaarrekening, geactualiseerd. Daardoor kon deze onderschrijding niet eerder worden gemeld. De overschrijding op programma 5 wordt veroorzaakt door hogere kosten voor onderhoud en uitvoering van infrastructurele projecten, in combinatie met prijsstijgingen en extra bijdragen aan regionale samenwerkingen. De overschrijding op programma 6 betreft een pensioenvoorziening (APPA) die pas na afloop van het boekjaar definitief bekend is geworden.
De overschrijding op programma 10 betreft de Regio Deal en de personeelslasten. Deze posten worden eenmaal per jaar geactualiseerd. De hiervoor genoemde begrotingsafwijkingen zijn beoordeeld als passend binnen het bestaand beleid. Daarom worden zij aangemerkt als acceptabele begrotingsonrechtmatigheden en niet als afzonderlijk te verantwoorden afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording.
Op de volgende programma’s is sprake van een onderschrijding van de lasten:
• Programma 1 Goed wonen voor iedere doelgroep: € 1.079.000
De onderschrijding op programma 1 betreft de grondexploitaties. Deze worden eenmaal per jaar, bij de jaarrekening, geactualiseerd. Daardoor kon deze onderschrijding niet eerder aan de raad worden gemeld.
In 2025 is er sprake van een overschrijding op de investeringsbudgetten van € 95.000. Dit betreft een niet acceptabele overschrijding. De betreffende investeringsbudgetten worden in de tussentijdse rapportage 2026 bijgesteld, zodat de overschrijdingen worden opgelost. Gelet op de omvang van de overschrijding, zijnde 0,3% van het totaal van de investeringsbudgetten (€ 30.498.000) wordt geen verdere specificatie gegeven.
Dit betreft een totale overschrijding van € 13.279.000 waarvan € 13.185.000 acceptabel.
Voorwaardencriterium
De geconstateerde onrechtmatigheden binnen het voorwaardencriterium hebben betrekking op het niet, dan wel niet volledig, naleven van relevante wet- en regelgeving en overige gestelde voorwaarden. Het voorwaardencriterium ziet op de vraag of financiële beheershandelingen zijn uitgevoerd in overeenstemming met de van toepassing zijnde wet- en regelgeving en voorwaarden. Tot dit criterium behoort onder andere de naleving van de Europese aanbestedingsregelgeving.
In dat kader is vastgesteld dat bij enige leveranciers de Europese aanbestedingsgrens is overschreden, zonder dat een Europese aanbestedingsprocedure is doorlopen. Deze afwijking (€ 849.000) wordt daarom aangemerkt als een onrechtmatigheid in het kader van het voorwaardencriterium.
Hoewel de initiële financiële beheershandelingen voor deze inkopen en aanbestedingen in voorgaande jaren hebben plaatsgevonden, hebben deze ook effect op het exploitatiesaldo van 2025. Daarom worden deze fouten meegewogen bij de beoordeling van de onrechtmatigheden.
Binnen de organisatie is blijvende aandacht nodig voor de naleving van het interne inkoop- en aanbestedingsbeleid, ook bij opdrachten onder de Europese drempelwaarden. Een juiste procedurekeuze begint met een zorgvuldige inschatting van de opdrachtwaarde, de wijze van marktbenadering en de daarmee samenhangende risico’s. Wanneer het beleid of de voorgeschreven procedure niet goed wordt nageleefd, neemt de kans op procedurefouten en daarmee op onrechtmatige bestedingen toe. Tijdige betrokkenheid van de juiste adviseurs, voorafgaand aan het inkooptraject, in combinatie met interne bewustwording en adequate advisering, is daarom essentieel om inkooptrajecten rechtmatig, transparant en uitvoerbaar te laten verlopen.
Misbruik- en oneigenlijkgebruikcriterium
In het kader van het M&O-criterium is beoordeeld of binnen de gemeentelijke processen voldoende maatregelen zijn getroffen om misbruik en oneigenlijk gebruik van gemeentelijke middelen, regelingen en bevoegdheden te voorkomen en te signaleren. Op basis van de uitgevoerde interne controles en de beschikbare informatie zijn over het boekjaar 2025 geen onrechtmatigheden of materiële afwijkingen geconstateerd die duiden op misbruik of oneigenlijk gebruik. De bestaande beheersmaatregelen en interne controles hebben naar behoren gefunctioneerd. Er zijn derhalve geen bevindingen die aanleiding geven tot aanvullende maatregelen of rapportage in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording.